الف- محور اجلاس صلاله: نخستین اجماع منطقهای خارج از اراده آمریکا و آغاز همکاری منطقهای بدون آمریکا
خلاصه: قرار بود اجلاسی در صلاله عمان با حضور ایران، عمان، عراق و دیگر اعضای شورای همکاری خلیج فارس برگزار شود و مکانیزم عبور در تنگه هرمز مورد توافق قرار گیرد. اعلام عدم حضور بحرین، عربستان را وادار به درخواست تعویق کرد.
تحلیل کلان: این اجلاس از آن جهت اهمیت دارد که اولین اجماع منطقهای خارج از اراده آمریکا محسوب میشود.برگزاری آن میتواند آغازگر همکاریهای چندجانبه در حوزه امنیت دریایی، انرژی و تجارت باشد. کارشکنی بحرین و عربستان نشان میدهد برخی بازیگران منطقهای همچنان منافع خود را در گره زدن امنیت منطقه به آمریکا تعریف میکنند و از هرگونه چارچوب مستقل منطقهای هراس دارند.
جمعبندی: صلاله میتواند نقطه عطفی در بازتعریف نظم امنیتی خلیج فارس باشد، اما تعویق آن نشان میدهد مسیر استقلال منطقهای از اراده آمریکا همچنان پرفراز و نشیب است.
پرسش کلیدی:آیا کشورهای منطقه میتوانند بر فشارهای آمریکا و عربستان غلبه کنند و چارچوب امنیتی مستقل منطقهای را شکل دهند؟
ب: محور عراق: حمله به لوله نفت و شکنندگی توافق دفاعی مکه
خلاصه: در پی حوادث یمن، حملهای به لوله نفت عربستان از بقیق تا بندر ینبع صورت گرفت. عربستان فوراً نیروهای مقاومت عراق را متهم کرد. دولت بغداد ضمن پذیرش وقوع حمله از خاک عراق،نیروهای مقاومت در عماره را متهم کرد، گذرگاههای مرزی شلمچه و چذابه را دو روز بست و تعدادی از نیروهای مقاومت را بازداشت کرد. این حمله صادرات نفت عربستان را کاملاً متوقف کرد.
تحلیل کلان: این رویداد سه لایه دارد: نخست، آسیبپذیری زیرساخت حیاتی عربستان در برابر بازیگران غیردولتی؛ دوم، فشار مضاعف بر دولت عراق برای مدیریت همزمان مناسبات با واشینگتن، ریاض و نیروهای مقاومت؛ سوم، افشای ماهیت نمایشی توافق دفاعی مکه، زیرا پاکستان و ترکیه(اعضای این توافق) در این بحران دخالت نکردند. بستن مرزها و بازداشت نیروهای مقاومت نشان میدهد بغداد زیر فشار همزمان داخلی و خارجی، در وضعیت پارادوکسیکال «همکاری و مهار» قرار گرفته است.
جمعبندی:توافقهای دفاعی منطقهای در فقدان اراده عملی، بیشتر ابزار تبلیغاتی هستند تا تضمین امنیتی. عراق به میدان رقابت میان حاکمیت دولت و قدرت نیروهای مقاومت تبدیل شده و این تنش میتواند به بیثباتی داخلی دامن بزند.
پرسش کلیدی: آیا دولت عراق میتواند میان فشارهای بیرونی و واقعیتهای میدانی نیروهای مقاومت توازن ایجاد کند، یا این کشور به صحنه تقابل فرسایشی تبدیل خواهد شد؟
ج: محور لبنان: انفجار علیالطاهر و افشای روایتگری صهیونیستی
خلاصه: رژیم صهیونیستی بخشی از تپههای علیالطاهر را با ۱۱۰۰ تن TNT منفجر کرد. این انفجار زلزلهای با توان بیش از ۴ ریشتر ایجاد کرد. هیچ انفجار ثانویهای رخ نداد که نشان میدهد تونلها و مهمات موجود منهدم نشدهاند. نتانیاهو با ادعای نادرست سلطه بر علیالطاهر تلاش کرد سوژه انتخاباتی بسازد. اما انفجار در تپه های علی الطاهر، زلزله ای شد که دروغ نتانیاهو را آشکار کرد.
تحلیل کلان: این رویداد افشای یک عملیات روانی-تبلیغاتی است. عدم وقوع انفجارهای زنجیرهای، ادعای تسلط کامل بر تونلها و انهدام مهمات را باطل میکند. نتانیاهو در آستانه انتخابات، با نمایش قدرت سعی در جبران بحران مشروعیت خود دارد، اما این نمایش خود به عاملی برای بیاعتبارسازی بیشتر روایتهای رسمی اسرائیل تبدیل شده است.
جمعبندی: علیالطاهر به نمادی از شکاف میان روایت و واقعیت در اسرائیل تبدیل شده و میتواند در معادلات انتخاباتی و افکار عمومی جهانی علیه نتانیاهو مورد استفاده قرار گیرد.
پرسش کلیدی:آیا افشای دروغ علیالطاهر میتواند به تغییر معادلات انتخاباتی اسرائیل منجر شود، یا نتانیاهو همچنان از اهرم رسانهای برای پوشاندن شکستها استفاده خواهد کرد؟
ه- محور یمن: شکست راهبردی ائتلاف سعودی و تغییر موازنه در بابالمندب
خلاصه: عربستان با بسیج ۱۰۰ هزار نیرو و تبلیغات گسترده از شش جبهه، حمله به انصارالله یمن را با شعار «پیش به سوی صنعا» آغاز کرد. انصارالله از همان ابتدا حمله را مهار و نیروهای سعودی را شکست داد؛ چند تیپ تسلیم شدند، بیش از ۵۰۰۰ کیلومتر مربع آزاد شد، غنائم سنگینی به دست آمد و مناطق ساحلی دریای سرخ بهویژه تنگه بابالمندب به تصرف انصارالله درآمد. محمد بن سلمان در یک روز چند بار با ترامپ تماس گرفت، اما واشینگتن از کمک به ریاض امتناع کرد.
تحلیل کلان: این شکست صرفاً یک ناکامی نظامی نیست؛ نشانه فروپاشی بازدارندگی ائتلاف سعودی-آمریکایی در جنوب شبهجزیره است. تصرف بابالمندب در کنار سلطه ایران بر تنگه هرمز، دو گلوگاه حیاتی انرژی جهان را در اختیار جبهه مقاومت قرار داده و جایگاه آن را در معادلات منطقهای و جهانی ارتقا داده است. امتناع ترامپ از کمک به ریاض نیز حاکی از محاسبهگری آمریکا و بیاعتباری تعهدات امنیتی واشینگتن در قبال متحدان عربی است.
جمعبندی: یمن از یک جبهه فرعی به یک نقطه راهبردی تبدیل شده که ابتکار عمل را از عربستان سلب کرده است. آینده ائتلاف سعودی در یمن بدون حمایت عملی آمریکا و با ادامه فشار انصارالله، به سمت فروپاشی تدریجی پیش میرود.
پرسش کلیدی: آیا عربستان میتواند بدون حمایت عملی آمریکا، موازنه را در یمن بازگرداند، یا بابالمندب به یک برگ برنده دائمی برای جبهه مقاومت تبدیل شده است؟
و: محور ایران: پرونده هستهای در شورای امنیت و کارکرد وتوی روسیه و چین
خلاصه:آژانس بینالمللی اتمی پرونده ایران را به شورای امنیت ارجاع داد؛ اقدامی که به دلیل عدم محکومیت حمله به تأسیسات اتمی ایران و عدم اعلام علت ناتوانی در بازرسی، سیاسی تلقی میشود. روسیه و چین در شورای امنیت اعلام کردند هرگونه تصمیم علیه ایران را وتو خواهند کرد.
تحلیل کلان: این تحول نشاندهنده سیاسی کاری کامل نهادهای بینالمللی است. آژانس که باید نهادی فنی باشد، در عمل به ابزار فشار سیاسی تبدیل شده است. در مقابل، روسیه و چین با وتو، هم از ایران حمایت کردند و هم نشان دادند نظم بینالمللی به سمت چندقطبی شدن پیش میرود. این وضعیت برای ایران یک فرصت بزرگ برای بازتعریف همکاری هایش با نهادهای بین المللی بر اساس منافع ملی با استفاده از شکاف قدرتهای بزرگ ایجاد کرده است.
جمعبندی: پرونده هستهای ایران به میدان نبرد ژئوپلیتیک میان قدرتهای بزرگ تبدیل شده و هرگونه اقدام شورای امنیت بدون اجماع پنج عضو دائم، عملاً بیاثر خواهد بود.
پرسش کلیدی:آیا ایران میتواند از شکاف میان قدرتهای بزرگ برای تقویت موضع خود استفاده کند، یا همچنان بدون بازنگری در سطح همکاری هایش با نهادهای بین المللی خود را در معرض فشارهای سیاسی آژانس قرار داده که در بلندمدت به انزوای بیشتر منجر خواهد شد؟
ز: محور رژیم صهیونیستی: تلآویو میان کشتار و فروپاشی
خلاصه: دولت تلآویو با افزایش خشونت و کشتار علیه فلسطینیان و لبنانیها تلاش دارد امکان پیروزی جریان راست را در انتخابات افزایش دهد. ماشین کشتار در غزه از سر گرفته شده و حملات به غیرنظامیان در کرانه باختری افزایش یافته است. انگلیس (خالق وعده بالفور و موسس اسرائیل ) نیز اعتراض کرد. نظرسنجیها از باخت محتمل جریان راست خبر میدهند. بنت، نخستوزیر اسبق، از احتمال فروپاشی رژیم در صورت فعال شدن شکافهای اجتماعی و ادامه دولت نتانیاهوسخن گفت.
تحلیل کلان: رژیم صهیونیستی در یک چرخه معیوب گرفتار شده است: افزایش خشونت برای بقای سیاسی نتانیاهو، افزایش انزوای بینالمللی، و تعمیق شکافهای داخلی. اعتراض انگلیس بهعنوان یکی از حامیان تاریخی اسرائیل، نشانهای از تغییر لحن حتی در میان متحدان سنتی است. هشدار بنت درباره فروپاشی، از درون نظام سیاسی اسرائیل، عمق بحران مشروعیت را نشان میدهد.
جمعبندی: اسرائیل در آستانه انتخابات با بحران چندلایهای روبهروست: مشروعیت داخلی، انزوای بینالمللی و شکافهای اجتماعی. ادامه این روند میتواند به بیثباتی ساختاری در رژیم صهیونیستی منجر شود.
پرسش کلیدی: آیا فروپاشی احتمالی رژیم صهیونیستی از درون، به تغییر معادلات فلسطین منجر خواهد شد، یا این رژیم با تشدید خشونت، بحران را به بیرون صادر میکند؟
محور اجلاس بریکس: حمایت از ایران در برابر تحریمهای یکجانبه
خلاصه:اجلاس بریکس در هند با حضور نیمی از جمعیت جهان و بیش از یکسوم تولید ناخالص جهانی برگزار شد. در بیانیه پایانی، تحریمهای آمریکا یکجانبه و غیرقابل قبول اعلام و از ایران در دفاع از حقوق خود حمایت شد.
تحلیل کلا: بریکس در حال تبدیل شدن به چارچوبی برای موازنهسازی در برابر نظم غربی است. حمایت از ایران در این بیانیه، هم نشاندهنده وزن ژئوپلیتیک ایران در جنوب جهانی است و هم حاکی از آنکه تحریمهای یکجانبه آمریکا در سطح جهانی به چالش کشیده میشود. این اجلاس میتواند زمینهساز همکاریهای اقتصادی، انرژی و امنیتی ایران با کشورهای بریکس باشد.
جمعبندی:بریکس به تریبونی برای به چالش کشیدن هژمونی آمریکا تبدیل شده و ایران میتواند از این فضا برای کاهش فشار تحریمها و توسعه روابط اقتصادی استفاده کند.
پرسش کلیدی :آیا بریکس میتواند به یک سازوکار عملی برای دور زدن تحریمها تبدیل شود، یا در سطح بیانیههای سیاسی باقی میماند؟
محور جنگ: افزایش تنش در خلیج فارس و غنیمت زیردریایی آمریکایی
خلاصه:آمریکا با حمله به ناوگان ایرانی حمل و نقل نفت، آلودگی وسیع نفتی در خلیج فارس و دریای عمان ایجاد کرد. ایران در پاسخ به ناوگان نظامی آمریکا حمله کرد، یک زهپاد (زیردریایی هدایتپذیر از دور) را به غنیمت گرفت و دیگری را منهدم کرد. این اقدام از حضور نظامی زیرآبی آمریکا در تنگه جلوگیری کرد.
تحلیل کلان: این رویارویی نشاندهنده عبور از خطوط قرمز است. آمریکا با هدف فشار حداکثری، امنیت زیستمحیطی خلیج فارس را نیز به خطر انداخته و ایران با پاسخ قاطع، توانمندی خود در جنگ نامتقارن دریایی را به نمایش گذاشته است. تصرف زیردریایی آمریکایی، هم یک دستاورد فناورانه و اطلاعاتی است و هم یک پیام بازدارنده به واشینگتن.
جمعبندی: خلیج فارس به میدان تقابل مستقیم ایران و آمریکا تبدیل شده و هرگونه ماجراجویی بیشتر میتواند به یک بحران تمامعیار منطقهای منجر شود.
پرسش کلیدی: آیا آمریکا پس از این غنیمتگیری، استراتژی خود را در خلیج فارس تغییر خواهد داد، یا تنشها به سمت رویارویی مستقیمتر پیش میرود؟
جمعبندی نهایی:
تحولات منطقهای در یک همافزایی راهبردی قرار گرفتهاند: از یک سو، جبهه مقاومت در یمن، عراق، لبنان و فلسطین در حال تثبیت موضع خود است؛ از سوی دیگر، نظم غربیمحور در نهادهای بینالمللی (آژانس، شورای امنیت) و ائتلافهای منطقهای (توافق مکه) در حال فرسایش است. همزمان، چارچوبهای جایگزین (بریکس، صلاله) در حال شکلگیری هستند. ایران در مرکز این تحولات، هم فرصتهای دیپلماتیک و هم تهدیدهای نظامی را تجربه میکند. رژیم صهیونیستی نیز در بحرانیترین وضعیت مشروعیت داخلی و بینالمللی خود قرار دارد.
پرسش کلیدی نهایی: آیا منطقه در آستانه یک نظم امنیتی جدید خارج از اراده آمریکا قرار دارد،یا این تحولات صرفاً مقطعی و تاکتیکی هستند و ساختار قدرت منطقهای همچنان دستنخورده باقی میماند؟
